Reconquista, "de herovering van Spanje"

Artikels die aansluiten bij dit overzicht zijn:

Arabische dynastieën met invloed in Andalusië.

Godsdiensten met invloed in Andalusië.

Volkeren met invloed in Andalusië.

Geschiedenis van Andalusië.

Noot van de auteur:
Omwille van de "leesbaarheid" werd door de auteur een overzichtelijke selectie gemaakt met weglating van duizenden details. Via samenvattende tekstjes na elk "hoofdstuk" wordt dit deel van de werelgeschiedenis verduidelijkt, een saaie nietszeggende opsomming van data en feiten vermijdend. Dat wil echter ook zeggen dat de auteur de Reconquista bewust opgedeeld heeft in een aantal "hoofdstukken" die als dusdanig niet zullen erkend worden door historici. De geïnteresseerde lezer wordt er dan ook op gewezen dat deze "Reconquista" een geïllustreerde persoonlijke interpretatie betreft van de auteur en dus niet in se als historisch handboek dient gehanteerd te worden. De bijgevoegde landkaartjes van de hand van de auteur geven zeker niet in detail de juiste posities weer, ze zijn echter illustratief genoeg om het verhaal te kunnen volgen.

TAIFAS (1031-1492)
Het uiteenvallen van Al Andalus leidt tot een algemene verzwakking van de macht van de Moren in Spanje. Het komt nu tot openlijke strijd en oorlog tussen de Taifas-koninkrijkjes, die dikwijls geleid worden door incompetente doch op macht en rijkdom beluste heersers. Dat geeft de Katholieke heersers de kans om die Koninkrijkjes één per één onder hun domein te brengen.

Fernando I (1035-1063) van Castilië en León verovert Coímbra en onderwerpt de Konkrijken van Toledo, Sevilla, Granada en Badajoz aan het betalen van belastingen. Bij zijn dood verdeelt hij zijn gebied onder zijn zoons: Sancho II bekomt Castilië, Alfonso VI (1065-1109) bekomt León. Deze laatste is daar echter niet tevreden mee en verovert het Castilië van zijn Koninklijke broer. Vervolgens slaagt hij erin in 1085 het Taifas-koninkrijk Toledo te veroveren, wat een enorme morele overwinning voor de Christenen betekent omdat ze Toledo-stad, de vroegere Christelijke West-Gotische hoofdstad, terugveroverd hebben.

Dit is ook de tijd van de lagere edelman Rodrigo Díaz de Vivar (±1043-1099), bekend onder zijn bijnaam "El Cid Campeador". Deze legendarische held en uitstekende bevelhebber is beslist de meest beroemde soldaat van de Reconquista. Hij steunt zijn Koningen Sancho II en Alfonso VI en boekt overtuigende en veelbezongen militaire overwinningen. De hoge edelen worden jaloers op het succes van El Cid en slagen erin om hem tot 2 keer toe te laten verbannan. De eerste keer verhuurt hij zijn diensten aan de Islamitische Koning van Zaragoza en helpt diens gebied met succes te verdedigen tegen Katholieke aanvallen vanuit de omringende Koninkrijken. Militaire tegenslagen van Koning Alfonso VI dwingen hem om uit miserie El Cid terug te halen. Bij zijn tweede verbanning gaat El Cid voor eigen rekening werken, sticht zijn eigen leger en verovert het Taifas-rijkje van Valencía. Tussendoor plundert hij met zijn leger van Christelijke en Islamitische soldaten de rijke Rioja-streek van zijn vroegere Koning Alfonso VI. El Cid wordt legendarisch in 1094 wanneer hij als enige Katholieke heerser er in slaagt de Almoraviden te verslaan bij Valencía.

De Katholieke koninkrijken onderwierpen de Taifas-koninkrijkjes aan het betalen van belastingen in ruil voor "bescherming" (ttz niet veroverd worden). Desondanks gingen de ambitieuze koningen verder met hun veroveringstochten in Moors gebied. Deels kwam dit om de stijgende bevolking te kunnen huisvesten, deels ook onder de druk van de Katholieke buren die groter werden. Om een zeker machtsevenwicht te bewaren en dus niet veroverd te worden door de Katholieke buren, moest elk Katholiek koninkrijk uitbreiden. Deze constante druk op de Moorse Taifas-koninkrijken haalde hen ertoe over om de militaire hulp in te roepen van de Almoraviden-dynastie in Noord-Afrika. In 3 verschillende fases (1086, 1088, 1093) komen de Almoraviden niet alleen "te hulp" doch ze onderwerpen de Moorse koninkrijkjes en Al Andalus wordt een deel van het Almoraviden-Rijk. De heersers van de Taifas worden uitgemoord. Het enige Moslim-koninkrijk dat onafhankelijk blijft, is Zaragoza.

In het Christelijke kamp wordt ook gebakeleid. In 1067 en 1068 woedt de "Oorlog van de 3 Sanchos": Sancho Ramírez, koning van Aragón ligt in conflict met zijn neven Sancho IV, koning van Navarra en Sancho II, koning van Castilië. Sancho IV van Navarra verliest de rijke Rioja-streek aan Sancho II van Castilië. Bij de dood van Sancho IV van Navarra in 1076, wordt Sancho Ramírez, koning van Aragón, de nieuwe koning van Aragón en zo worden Navarra en Aragón verenigd. Sancho Ramírez breidde zijn gebied verder zuidwaarts uit met de verovering van Huesca en een deel van het Taifas-koninkrijk van Zaragoza. Ook in het graafschap Barcelona (het huidige Catalunië) is er verwarring onder druk van de naburige Taifas en interne strubbelingen. Rond 1080 komt het weer tot rust.

Het jaar 1095 brengt een indirecte impuls voor de Christenen te weeg: Paus Urbanus II roept op tot de eerste kruistocht om het Heilig Land (Israël) te "bevrijden van de Moslims". Sinds deze tijd begint de Reconquista een soort binnen-Spaans kruisvaarders-elan te krijgen waarbij de Pausen de Christelijke strijders vergeving van hun zonden en allerlei "godsdienstige voordelen" beloven.

De traditionele erfenis-regels van die tijd maken het verhaal steeds weer complex: verschillende koningen deden erg veel moeite om een zo groot mogelijk gebied te bekomen via oorlogen, verdragen, gearangeerde huwelijken, enz. Als ze dan eindelijk een groot ééngemaakt rijk hebben, verdelen ze dat bij hun dood echter weer onder hun zoons. Daarop begint een nieuwe strijd om opnieuw grotere gebieden te vergaren, waarvoor alle middelen goed waren, tot en met broedermoord. Deze continue versnippering en hereniging, en vooral de energie die daarbij verloren ging, is waarschijnlijk de belangrijkste reden waarom de moslims Spanje veroverden in 5 jaar, en de "herovering" bijna 800 jaar duurde.

Nog een andere Alfonso zorgt weer voor een grotere hereniging. Hij begint als Koning van Galicië in 1111 en wordt Koning van León in 1126 (via de erfenis van zijn moeder Urraca van Castilië). Vervolgens gaat hij de strijd aan en in 1127 lijft hij Castilië in en wordt Koning Alfonso VII van Castilië. In 1135 wordt hij uitgeroepen tot Keizer van Spanje. Ook hij probeert zijn heerschappij uit te breiden over de Christelijke en Moslim-gebieden en doet veel moeite om naar meer onafhankelijkheid en macht strevende edelen weer in het gareel te brengen.

Eenmaal Koning Alfonso VII van Castilië in zijn eigen achtertuin orde op zaken gesteld heeft, is het tijd om verder te kijken en in 1144 slaagt hij erin verder door te dringen in Moors gebied en raakt zelfs tot in de buurt van Córdoba. Ondertussen roept Paus Eugenius III op tot de tweede kruisvaart. Binnen het Iberische Schiereiland verenigen Alfonso VII van Castilië, García van Navarra en Ramón Berenguer, Graaf van Barcelona, zich en leiden een internationaal leger van Spanjaarden, Franken en een vloot van Genua en Pisa in 1147 naar de verovering van Almería in het zuid-oosten van Spanje. Het wordt de eerste haven van Castilië aan de Middellandse Zee.

Het jaar 1146 ziet de invasie van alweer een nieuwe Moslim-dynastie uit Noord-Afrika, de Almohaden, die in 1151 Almería weer veroveren voor hun eigen Moslim-rijk. Koning Alfonso VII van Castilië versterkt de grenzen van zijn rijk met de islamitische gebieden en gaat daartoe bijvoorbeeld een verdrag aan met de Islamitische heerser Ibn Ganiya, Almoravide-dynastie, waarin ze elkaar wederzijdse verdediging beloven tegen de (Islamitische) Almoraviden.

In dezelfde tijdsspanne heerst bij de buren Koning Alfonso I van Aragón die het Taifas-koninkrijk Zaragoza verovert in 1118. Portugal wordt feitenlijk zelfstandig in 1128 en officieel zelfstandig in 1143. In 1162 wordt het Koninkrijk Aragón verenigd met het Graafschap Barcelona omder Koning Alfonso II van Aragón die hij beide erfde van zijn ouders. Koning Alfonso II van Aragón zorgt voor uitstekende relaties met Koning Alfonso VIII van Castilië. Beiden maken ze het leven zuur van hun gemeenschappelijke Katholieke buur Navarra en de omringende Moslim-gebieden. De belangrijkste overwinning van Koning Alfonso II van Aragón is in 1171 wanneer hij Teruel verovert, toen een belangrijke vesting op de weg naar Valencia. De provincie Logroño wordt deel van zijn gebied. Niet alleen wat de oppervlakte van zijn koninkrijk betreft, doet hij actief aan expansie, ook privé: in 1176 trouwt hij met Leonora van Engeland en Aquitanië met wie hij maar liefst 12 kinderen heeft. Hij sterft in 1196.

De Almoraviden zitten ondertussen niet stil en in 1195 komt het tussen hen en Castilië tot de Veldslag van Al-Arcos, bekend als "Desastre de Alarcos". Een leger Almohaden met hulp van Castiliaanse (!) ruiterij onder leiding van Pedro Fernández van Castro verslaat het (Castiliaanse) leger van Koning Alfonso VIII van Castilië. Vele Castiliaanse edelen en bisschoppen vinden de door en bijna de hele La Mancha-streek wordt weer Moors gebied.

Van het één komt het ander, doch het duurt nog tot 1212 wanneer er een overtuigend antwoord komt op de Nederlaag van Alarcos. Deze Islamitische bedreiging voor het Christelijke kamp was na deze rampzalige nederlaag dermate groot dat Paus Innocentius III opriep tot een kruistocht in het Iberische Schiereiland. In 1212 wort uiteindelijk een groot Katholiek leger samengesteld uit soldaten van Frankrijk, Navarra (Sancho VIII van Navarra), Castilië (Alfonso VIII van Castilië), Aragón (Pedro II van Aragón) en Portugal (Alfonso II van Portugal) die in de Veldslag van Las Navas de Tolosa de Almoraviden overtuigend verslaan. Delen van Andalusië worden Katholiek. De legende verteld dat de Moorse bevelhebber zijn tent gedurende de strijd omringde met geketende slaven. De soldaten van Navarra verbroken de ketenen echter. Sindsdien is het wapenschild van Navarra met kettingen versierd. Een ander gevolg van de veldslag is de toekenning van enorme stukken land aan de edelen on hun te belonen voor hun steun. Tot op vandaag ligt hier de oorsprong van enkele grootgrondbezitters (latifundia) in Spanje.

De "Nederlaag van Alarcos" in 1195 en de "Overwinning van Las Navas de Tolosa" in 1212 zijn een belangrijk breekpunt in de Reconquista. Vanaf hier is de ruggegraat van de Moorse overheersing definitief gebroken. De Moren behalen geen grote overwinningen meer en verliezen vanaf nu alleen nog maar terrein. Gelukkig voor de geschiedkundigen, de auteur en de lezers wordt het vervolg van het verhaal minder ingewikkeld. De oneindige reeks Koningen Alfonsos en Sanchos van een oneindig aantal veranderende koninkrijken stopt. Het net beëindigde stuk Reconquista van 929 tot 1212 is dan ook één van de interessantste doch moeilijkst te begrijpen stukken van de Spaanse geschiedenis.

De verderzetting van de Reconquista is minder spannend. In 1229 verovert Koning Jaime I van Aragón Mallorca. In 1230 verovert Koning Alfonso IX van León Merida en Badajoz, de weg naar Sevilla laigt open. Van 1217 tot 1252 is Koning Fernando III (De Heilige) van Castilië op pad, hij verovert een indrukwekkende lijst belangrijke steden: Córdoba (1236), Murcia (1243), Jaén (1246) en Sevilla (1248). Granada is onder de Nasrid-dynastie het enige nog overblijvende Moorse Koninkrijk van Al Andalus, en dan nog onder het zweren van een feodale eed van trouw aan Castilië.

Koning Alfonso X (De Wijze) (1252-1284) van Castilië gaat verder met de Reconquista. Hij wordt De Wijze genoemd omwille van zijn wetgevend werk, kennis van astrologie en de boeken die hij schreef. In 1257 wordt hij "Keizer van het Heilig Roomse Rijk". Hij heeft in de op de Moren veroverde gebieden af te rekenen met volksopstanden van de Mudejar (verchristelijkte Moslims). In 1282 raakt hij in conflict over zijn opvolging met zijn zoon Sancho IV, dat leidt tot een burgeroorlog waarbij beide partijen hulp zoeken bij verschillende Islamitische fracties. In 1284 wordt Sancho IV (De Moedige) Koning van Castilië en León. De nasleep van de burgeroorlog mondt in 1292 uit in het conflict over Tarifa. Sancho IV roept de Noord-Afrikaanse Mariniden-stam gevolgd door de moedige verdediging van Guzmán De Goede in Tarifa, met de dood van zijn zoon tot gevolg.

Sancho IV van Castilië wordt in 1295 opgevolgd door Fernando IV die in 1309 Gibraltar verovert. Zijn regeerperiode is nogal chaotisch en hij sterft in 1312. Vervolgens heerst Koning Alfonso XI (1312-1350). Hij vecht jarenlang tegen het Moorse Koninkrijk van Granada en verliest in 1333 Gibrlatar weer aan de Moren. Ook zijn regering is deels chaotisch door weerbarstige edelen op zoek naar meer macht. Desondanks slaagt hij er in de Veldslag van Rio Salado te winnen in 1340. Het was de laatste grote Islamitische invasie vanuit Noord-Afrika in het Iberische Schiereiland. De Mariniden en Nasrid-dynastieën verenigden zich tegen de Katholieken doch werden verslagen. Alfonso XI sterft in 1350 tijdens een nieuwe poging Gibraltar te veroveren tijdens een epidemie aan de zwarte dood.

Pedro I (De Wrede) is Koning van 1350 tot 1369. Hij heeft meer interesse in vrouwen en zorgt voor genoeg ontevredenheid zodat hij uiteindelijk vermoord en opgevolgd wordt door zijn halfbroer Enrique II als Koning van Castilië en León in 1369. Deze maakt zich op zijn beurt berucht door als eerste in Spanje antisemitisme te gebruiken als politiek middel. Het is het einde van een lange tijd probleemloze samenleving (Convivencia) tussen Christenen en Joden. Zijn zoon Juan I slaagt erin oorlog te voeren met én te verliezen van de Portugezen in de Slag van Aljubarrota in 1385.

De zoon van Juan I, Enrique III (De Zwakke) (1390-1406) brengt ook niet veel zoden aan de dijk. Daarna komt Juan II op de troon van Castilië en León, een nietsnut die het helaas voor Spanje bijna 49 jaar uithield op de troon, van 1406 tot 1454. Tijdens zijn tweede huwelijk met Koningin Isabel van Portugal krijgt hij een dochter, Isabel (zie verder, wordt later Koningin Isabel I, La Católica). De volgende is weer een zwakkeling, Enrique IV (1454-1474). Het trieste resultaat van 100 jaar zwakke koningen in Castilië en León is de adel die van de situatie profiteert door zoveel mogelijk macht naar zich toe te trekken en de eenheidsstructuur van de Staat ondermijnen.


1464: Enrique IV (De Impotente) of Castile names as heir to the throne his sister, the future Isabel I

1469: Isabel I of Castile and Fernando II of Aragon are married, thus cunsummating the unity of Spain.

1492: The Catholic Monarchs, Isabel and Fernando, complete the Reconquest by taking Granada (January 2nd), Discovery of America (October 12th).

Andalusie, Andalusië, Andalusia, Andalucia, Andalucía, Spanje, España, Spain, Costa del Sol, Costa de la Luz, Costa Tropical, Utrera, Adra, Andujar, Ubeda, Baeza, Linares, Lucena, Moriles, Montilla, Ecija, Antequera, Marbella, Sevilla, Granada, Malaga, Málaga, Cordoba, Córdoba, Almeria, Almería, Huelva, Jaen, Jaén, Cadiz, Cádiz, Sanlucar de Barrameda, Aracena, Palos, Ayamonte, Camas, Almonte, El Rocío, La Rocina, Utrera, Carmona, Arcos de la Frontera, Jerez de la Frontera, Algeciras, Nerja, Ronda, Archidona, Estepona, Torremolinos, Fuengirola, Gibraltar, Straat van Gibraltar, de rots van Gibraltar, Picasso, Féderico García Lorca, flamenco, castagnetten, gitaar, eten, drinken, distileerderij, nougat, fabriek, voedingswaren, bergen, landschappen, boquerones, paella, puchero, cazuela, ham, jamón ibérico, jamón serrano, hesp, kaas, gids, informatie, inlichtingen, info, stad en omstreken, accomodatiegids, hotels, hotel, home services, entertainment, business, economy, health, beauty, flora, fauna, news, media, appartmenten, landelijk, gelegen, onderkomens, leveranciers, restaurantgids, bars, pubs, property, real estate, granada, restaurants, car hire, travel, tourist, tourism, holiday, transport, discotheek, discotheken, casinos, bioscoop, bioskopen, theaters, watersport, openluchtsporten, camping, campings, spanje, spain, espana, spanien, zon, zee, strand, reizen, vliegreizen, golf, golflessen, golfterreinen, golf courses, transport, openbaar vervoer, taxi, recreation, internet, communication, arts, crafts, education, , golf, accommodation, hotels, malaga, ronda, marbella, toeristisch, vervoer, autohuur, autoverhuur, onroerend goed, makelaars, decoratie, inrichting, home services, entertainment, business, economy, health, beauty, flora, fauna, news, media, huizen, zakelijke, werkgelegenheid, banken, financieel, adviseurs, verzekeringen, talen, photography, government, travel, tourism, living in Andalucia, society, culture, history, sports, vertalingen, vakanties, feesten, Flamenco, stierengevechten, openlucht markten, kunstgallerijen, property, real estate, granada, restaurants, car hire, travel, tourist, tourism, holiday, transport, musea, museums, plattegronden, eten en drinken, stranden, campings, weer, schoonheids, gezondheidscentra, veiligheid, alarmnummers, huisdieren, overheid, de media, fotos, geschiedenis van Andalusie, forum, accommodation, destinations, property, car hire, maps, economy, history, vakantie, costa del sol, amusement, sport, vervoer, zakelijk, regio, spanje, wereld, linkportal, auto, appartement, appartementen, hotel, hotels, accommodatie, camping, campings, spanje, spain, espana, spanien, zon, zee, strand, reizen, vliegreizen, golf, paarden, paardrijden, manege, tennis, tennisbanen, torremolinos, torrox, marbella, fuengirola, mijas, benalmadena, Málaga, andalucie, andalucia, rincon, estepona, san pedro, wintersport, zomer, winter, overwinteren, zwemmen, granada, sevilla, cordoba, sierra, nevada, woning in het buitenland, realestate, world wide, office space, wonen in het buitenland, real estate world wide, immo, agroturismo in espana, farm holidays, International Real Estate, Homes, luxury villas, mansions, castles, estates, houses, rentals, for sale, for rent, investment, lease, oceanview, freeport, Sevilla, Malaga, Granada, Cordoba, Almeria, Cadiz, Jaen, Huelva, Costa del Sol, Costa de la Luz, Costa Tropical, Andalucia, Spain, andalusia, spain, andalucia, villa rentals, vacations, vacation property, hotel, lodging, castles, private islands, family reunion, castle rental, holidays, accomodations, europe, honeymoon travel, rental villas, marbella, waterfront, ocean front, by owner, realtors, agents, brokers, immobiliare, immobilien, immobilier, indiana, inmobiliari, ambergris, tropical paradise, invest, offshore